DRUM BOPPE ALLES

As er stoppe mei smoken, dan soe se a. net mear stofsûchje as er thús wie en b. net mear de wask dwaan as er thús wie. It heaze lûd fan de stofsûger wie net gesellich en as er op har wachtsje moast mei kofjedrinken, wie dat ek net gesellich. Dat wie al mear as tsien jier lyn. Fiifentweintich jierren – hy wie 40 doe’t er stoppe – hie er smookt. It hie in histoaryske dei west, in bestân mei foar twa partijen in goeie útkomst: har húslike gelok, syn sûnens. Yn syn aginda hie er op de bewuste dei skreaun: ’Drum boppe alles’. Elk jier skeau er op dizze dei dizze krêftige ôfskiedssin. Wat er oars altyd die, in pakje sjek keapje út de automaat, hie er noait mear dien. Ut foarsoarch hie er selfs noait mear sjoen nei de muorre dêr’t de automaat oan hong.

Mar stopje mei smoken hie him ek wat jûn, wat nuvers. Dat se konsekwint a. en b. net mear die, begûn him al gau op te fallen. Altyd, mar dan ek áltyd, siet se al yn de stoel as fierderop de kofje prottele; áltyd wer wie de stofsûger net te finen as er thúskaam. Rigels wiene der yndie om je oan te hâlden, mar in beskieden graad fan gedogen, dêr lei no just it belang fan rigels. Se krigen pas betsjutting as se wolris oertrêden waarden, se kamen ta libben as se útsprutsen waarden. Soms tocht er der djip oer nei, en as de yrritaasje grutter waard as er ha koe, kaam er altyd wer mei deselde oplossing: hy hie ek noait mear smookt.
   Dochs wie er net tefreden. Lang hie er socht nei it goeie antwurd op wat er krigen hie nei it bestân. It siet sa: se hiene net mear as in geheim, dêr’t, sa’t it hearde by in geheim, noait mear oer praat waard. Mar der siet in frjemde kronkel yn harren geheim: as se yn de stoel siet en de kofje fierderop trochrûn, waard der swijend oer sprutsen. Alles koe er sizze: dat er krekt gjin promoasje makke hie, dat er jild ferlern hie by de hynderkoersen, mar sa wat banaals as dat se net mear stofsûge as er thús wie, hie in brede, fêste muorre tusken harren oplutsen. As er oer de muorre klimme soe, soe er sjen yn in kreaze, ûnbekende tún.
   Se wiene ta sekere hichte frjemden foar inoar wurden as se kofjedronken. Hy hie ûntdekt dat dat him in bepaalde frijheid joech, in frijheid dy’t nuver genôch bepaald waard troch strakke rigels. Wat net mocht, koe er dwaan. Yn alle rêst.
   Ferline moanne hie er nei de hoeren west. Hy rûn troch in smelle strjitte, seach nei lofts en nei rjochts en wie him hiel bewust fan it feit dat er in frjemdling wie. De strjitte wie makke fan brune stiennen mei yn it midden in grize bân fan lytse balstiennen. Achter de ruten stiene wite en brune froulju, dy’t yndruk op him makken troch harren ordinêre klean. Hy hie stilstien foar in rút om nei in donkere frou te sjen – langer as er woe seach er nei har lange sturt, felgriene ûnderklean en hege hakken. Hiel rêstich, mei de hannen fêst yn ’e bûsen, hie er har besjoen. Rigels ommers skreaune foar dat er iepen stie foar wat oars. Freegjend hie er dêrnei nei de doar knikke. It folgjende momint wie er binnen.
   Doe’t er wer troch de strjitte rûn, kaam der wat nuvers oer him. Hy fielde him net skuldich. Syn frou – hy tocht oan har rêstige, mar ferbiten wachtsjen yn har stoel, wylst de kofje yn ‘e keuken wer prottele. Faak seach er dan nei har wylst er op ‘e râne fan syn eigen stoel siet. Dat wie de hâlding fan de smoker, earder ommers stie der in jiskepantsje foar him oer. De lêste tiid wie der wat aparts oan ’e hân: yn alle rêst dage him wat. Dat er net noch in dúdlik antwurd hie, wie eins net oan ’e oarder. Der wie ek wat oars, in net te beneamen gefoel.
   Doe’t er troch de strjitte rûn en oare hoeren him wonken, krige er it antwurd. De essinsje fan it geheim wie dit: it hûs wie brân- en brânskjin. Hy fielde in ûnbeskromme haat foar har oer. Dyselde middeis noch wie er nei in oare hoer west. Syn haat fleach oer yn lust doe’t er troch de skimerige, smelle strjitte rûn. Wol fiif minuten hie er foar it rút stien fan in swarte frou. Mei de eagen hie er freonlik west, boartlik, de hannen hie er oars net as rêstich yn ’e bûsen sitte litten. By it ûnderhanneljen hie er it meast brede arranzjemint nommen.
   Doe’t er wer troch de strjitte rûn, hie er sêft tsjin himsels sein: ’Ik bin nei de hoeren west.’ De krigen frijheid wie in lustprinsipe wurden. Mar dêr wie noch net alles mei sein.
Yn har earen dûnsen faak twa djoere earbellen. Om har pols siet faak in djoere earmbân. No wist hy dat earbellen en earmbân op in bepaalde wize byinoar hearden, dêr wie se hiel sekuer yn. Se seach áltyd folhurdzjend troch it achterrút en sloech áltyd de skonken oer inoar – om nóch mear dy ferneatigjende rêst út te drukken. Prutprutprut, sei it apparaat, wylst har lippen stiif op inoar sieten en de earbellen hongen. It ferlangen nei sjek waard dan hieltyd grutter. Sa grut, dat it frege om wat oars. Syn ferlangende haat en syn hatelike ferlangen moasten brutsen wurde.

Miskien wie se soarchsum foar him, dat wist er eins net. Alles wie sa... sa as it altyd gie. Se wosk, struts, sea it iten en die a. en b. Hy wurke yn ‘e tún, yn ‘e garaazje, ûnder de auto. As er yn ’e hûs kaam, sei se as earste dat er de fuotten faaie moast. Doe’t er it in kear mei sin net dien hie en de keamer yn rûn, wie se nét lilk wurden – swijend hie se as earste de stofsûger krigen. Doe dage foar it earst it gefoel dat sa apart wie. Miskien hie se in komplot makke mei har earbellen en earmbân. Mei it kofjesetapparaat en de stofsûger.     
  As er yn ’e hûs kaam, moasten se allegear swije om it net te ferrieden. Syn haat waard grutter doe’t er de tentakels fan it komplot gewaar begûn te wurden en hieltyd mear linen seach. Yn har sterile, skytskjinne keninkryk spile se foar de Iennige.
  It siet sa, wist er doe’t er de hoeke omsloech. Hy mocht net smoke, en dat wie net om syn sûnens, mar om’t it hûs oars smoarch wurde soe. 
  Syn haat krige doe in fêste freon: om’t er troch de hoerenbuerten rûn en lang nei allegear froulju seach, wie er thús faak op in frjemde wize ûntspannen. Hy lake rêstich, minachte soms har stiennen poaze en tocht oan wat der achter de ruten stie: linige froulju yn hyperordinêre klean.
  Daliks, nei de kofje, dan soe er wer gean.
  Dwers troch it lûd fan syn liif op it lear fan de stoel, kaam de haperjende ôfrûning fan it kofjesetten. Lûder as oars – hy wie dochs ek in bytsje spand om twa redens: a. hy hie in folle beurs; b. har. Want in bytsje frjemd wie it al. Se wie boppe by de waskmasine, de stoel wie leech. Doe’t de kofje net mear prottele, kaam se pas nei ûnderen. Yn ’e keamer bleau se stean.
 ’Sjoch my oan.’
 ’Wat...?’
 ’Giesto nei de hoeren?’
 ’Watte?’
 ’Hoeren? Do? As ik it net wit? ’You fuck?’ ’Vous fuk?’ ’Du nauchen?’’
 ’Wêrom fregest dat?’
 ’Is it sa?’
 ’Ik jou gjin antwurd.’
 ’Dus is it sa. Altyd al witten datst ergens net te betrouwen bist. Al dy jierren... safolle jierren ha ik... Do nei dy wiven en ik... ik mar thús sitte...’
 ’Wolst eefkes nei my harkje? Ik haw net nei de hoeren west. Ik haw ergens oars west.’
 ’Do hast hielendal net ergens oars west!! Sis it tsjin my! No?! Toe dan?! Of doarst net mear?? Moat ik it sizze? Wolst it hearre?’
  Se wie allinnich mar lilk, allinnich mar.
 ’Myn man giet nei de hoeren!!’
Har earbellen dûnsen yn ’e earen. Hy seach dochs triennen kommen, mar tocht hieltyd oan har poaze yn ’e stoel as de kofje fierderop mar prottele.
  Haat. Hy kaam oerein, kaam ticht by har, brocht de earms nei foaren en liet se stadich falle. Har eagen seagen him kjel oan. Se hold ôf en die in stapke nei achteren. Mar de earms foelen en foelen en giene ûnder syn strutsen trui.
  Yn it bûske fan syn blûze siet in noch fersegele pakje Drum.
Doe’t er troch de strjitte rûn, de hoerenbuert ferliet en anonym wurden wie, hie er in frjemde ûntdekking dien: der wiene hielendal gjin sjekautomaten mear.