MACHTICH AS DE MIGGEN

Fannemoarn wie it raak. Twa miggen yn deastille omearming, omfuotting of omwjukke op it keukenkastje. Ik stie der even nei te sjen, want wreed útinoar jeije of slimmer, bin ik even fan ôfstapt, ik bin op de bûddistyske toer datoangeande.
  Dat wie ik net doe’t ik fan kampearderij thúskaam en in moai folkje Musca Domestica oantrof. Se makken der in feest fan, dûnsen as wyld om my hinne, net by my wei te slaan. De earste jûn wer op ‘e bank, de âlde kranten, de tillevyzje, it wie in ramp. Sa’n grut waarm objekt is foar de gewone kamervlieg gewoan ûnwjersteanber.
  Der is foar de ienfâldige húsman in hiele nust striidmiddels beskikber om sa’n pleach treast te wêzen: it as knots rôle deiblêd of glossy tydskrift, klappers yn soarten mei as lêste fynst de elekryske mepper, dêr’t batterijen ynmoatte en dy’t net ûnder de sân euro te besetten binne. Dan noch de spuitbus mei ynsektiside en in driuwgas dat de ozon yn ‘e stratosfear oantaast wêrtroch , as je te lang yn ‘e sinne sitte, je hûdkanker krije, it klimaat feroaret, it wetterpeil yn ‘e oséanen stiicht want de hiele Súdpoal ûntteit en heal Jeropa oan de Karpaten ta, strûpt derûnder.
  Alle middels ha ’k dy earste jûn brûkt. Men begjint frij tûk dy eksimplaren geweken te nimmen, dy’t moai wiidút midden op ‘e tafel, op in boek of op ‘e bank sitte: yn ien kear plat. Mar al gau wurdt troch in geheime koade trochdien dat der in tornado op komst is, dat in elk nei syn skûlplak. Ynienen sitte se allegear tsjin ‘e souder, in lytse knokploech bliuwt oer en begjint út te daagjen. Se sitte op ‘e râne fan ’e  tafel, op it bierglês, op ‘e lampe, op ‘e yochurt mei sjem, slaan mar! Se sitte op dyn foet, knibbel, op dyn gulp, slaan maar! op dyn holle!
  Wat earst sa flot en befredigjend gong, it grutte ôfmeitsjen, rint  út op in dwylsinnige jacht mei brij oer de flier, stikkene glêzen, platsleine spetters tsjin de ruten en in ferwoedenens dy’t slim foar it hert is. It is Bush yn Irak.
  Dûmwei grypt men oplêst nei de bus Vapona, oerbliuwsel út it foarige hûs noch, hast noait brûkt mar it is ferbean om healfol fuort te smiten. Ik sil se noch útsmoke!
  De oare moarns gong ik nijsgjirrich nei ûnderen, it swilk soe besaaid lizze mei deade en noch wat sleau ompoatsjende miggen, - alhiel net. Mar oars ek gjin mich te sjen. Net yn ‘e finsterbank, yn ‘e blompotten of wêr ek. Soe ik der no dochs fan ôf wêze? Mar amper stie ik yn ‘e keuken oer de kofje gear of dêr kaam it folkje opsetten,  se dûnsen en diene om my hinne foar wer in nije feestdei.

Dy moarns bin ik Bûddist wurden. Ik bewannelje no it achtfâldige Paad  om mei it libben yn it lyk te kommen en dêr komt de Musca Domestica  net sûnder kantroeren fanôf, want sûnder slaan of batse fei ik der no alle moarns wol tsien fan ‘e flier ôf.  Sa dierfreonlik is’t no ek wer net, want ynstee fan in allout oarloch bestriid ik se no mei in belech, omsingelje dus en úthongerje. Yntusken bestudearje ik har hâlden en dragen en ik ha fêststeld se hâlde fan waarmte, gear iten en pearjen. Krekt minsken. Waarmens is slim bûten te kearen as de sinne deryn skynt mar miskien brâne se dêrtroch earder op.
   It is net genôch om it oanrjocht en it itensark daalk om te spielen, by elke hap of swolch dy’t men nimt, moat om de lytste krommels en drippen past wurde. Fral no’t se troch strang belied hast heal úthongere binne en de refleksen hurd achterútgeane, falle se as wyld op mikroskopyske krommels oan, mei fjouweren tagelyk as it treft.
   Pearje dogge se oant it bittere ein. Se ha gjin fêste djoeitiid, sa’t my ferteld is fan guon oare bisten, moarns middeis jûns, it is ien gewraksel, gewjirm en gegûns op ‘e lampekap, de radio en op ‘e tillevyzje ek noch. Faak fljocht nei in pear tellen der al ien op en bliuwt de oare party noch even roerleas sitten. Dat sil it wyfke wêze, want neffens myn fan it net ôfskuorde gegevens, stjert it mantsje nei it pearjen en libbet it wyfke nei de die noch twa of trije moannen. Hy hâldt gang. It giet soms sa need dat se mekoar yn ‘e flecht al te pakken ha, as strieljagers dy’t  yn ‘e loft bytankt wurde. Sy kinne lykwols gjin hichte hâlde en saaie mei in plof foar jin op tafel del, om dêr de funksjonele sekssêne ôf te hanneljen.

It is allegear polityk. De Bush-metoade faalt. Utsmoke en deatraapje binne gjin middels goed genôch foar en liede ta ûnminsklikens en skea oan de ynboel. Faaks hat Kerry it better foar eagen, more sensible. It is grif net ferkeard dit probleem mei gefoel oan te pakken, - ik gong oer op ‘e lúsjeferdoaze. (De lêste mich sit no as in redakteur op ‘e râne fan myn keyboard.)  Dêr haw ik in asylsintrum by ynrjochte, mei twongen opname en fergees ferfier nei de homelands.
  De lúsjeferdoaze, sa grut mooglik, sprekt foar himsels. Sko dy sa fier mooglik iepen en naderje hiel stil de yllegaal op minstens twa sintimeter en flap. Sko ticht en hear, troch te skuodzjen of je byt ha. Men kin him daalk bûten sette, mar ik ha in tydlike opfang yn ‘e hûs regele. Ik hie noch in âld akwarium en dekte dy ôf mei in stik karton. Dêr kaam in gat yn krekt wat lytser as de lúsjeferdoaze, en dêr wer in lytser stik oerhinne dat it gat ôfslút. Je moatte op it boppenste stik karton al ôftekenje wêr’t it gat sit yn it ûnderste lid. Sko de lúsjeferdoaze rêstich iepen op it boppenste karton, en helje dat as de doaze boppe it gat sit, foarsichtich wei. De mich kin no de frijheid fan it akwarium temjitte gean. It slagget net altyd, dat wat tikjen helpt. Ik hie it ferbliuw opfleure mei in lik sjem en in sûkerklûntsje dat se krûpten en sprongen en pearen as wyld. Sa mâl dat de noch frijen op ‘e asyldoaze omkrûpten en besochten om ûnder it karton har by it feest oan te sluten.  
Ik hie der samar in stik of tweintich. Dan mei it asyl nei bûten, doar ticht, lid derôf en hoe gau it folkje fuort wie, nije energy opdien?

Der is altyd in lêste, en dan noch in alderlêste, en in alderalder. Dat sprekwurd oer de laatste loodjes is net samar wat. It lêste ein sjocht men oankommen, ynspan-ning en konsintraasje sakje. Dêrby komt dat men ûngemurken guon putsjes útsteld hat, dêr ha de fluchste yllegalen foardiel by. It is in soarte fan selffulfilling prophesy eink. It muoit my al te sizzen dat ik de lêste mich deaslein ha. Mei de miggeklapper.