De PLF betinkt

De mannen fan de Partij foar Lytsskalich Faksisme (PLF) wienen byinoar kommen op it reade, grutte klif. Meekma wie der, en Niksma en Draaisma en Annema, Fennema, Sipma en ek Jaarsma. En Boersma fansels. It wie ien grutte famylje. Elkenien moast it witte.
  ‘Ik kom út... Burgum!’
  ‘Ik kom út... Makkum!’
  ‘Ik kom út... Starum!’
  ‘Ik kom út... Jellum!’
  ‘Ik kom út... Akkrum!’
  ‘Ik kom út... Dokkum!’
  ‘Ik kom út... Winsum, FRL!’
  ‘Ik kom út... Kwantum!’
Sipma, foarsitter, hie syn grutte kamper tichtby de stien set – tusken de bus en de stien sieten heechút twa sintimeter. Op ’e achterkant stiene allegear kleurige stikkers fan plakken en gebieden dêr’t Sipma allegear al west hie. ’FRL’, sei in grutte stikker; ’Ljouwert,’ sei in oare stikker; ’Starum’, ’Hylpen’ en ’Warkum’, seine de oaren. Mar ek ’Boalsert’, ’Snits’, ’Harns’, ’Drylts’, ’Sleat’, ’Dokkum’ en ’Frjentsjer’ stienen grutsk op de achterkant. De orizjinele kleur fan de bus wie amper noch sichtber, sa reislustich hie Sipma al west.
  ‘Hoe lang hawwe jo dizze kamper al,  Sipma?’ frege Draaisma.
  ‘Alve jier.
  ‘Hat er al folle riden?’’
  ‘Nee, dêrom ha ik him noch hieltyd. Net stikken te krijen!’
Niksma seach ris nei it grutte achterrút fan de kamper. De gerdyntsjes wiene ticht.
  ‘Mannen fan de PLF!’ rôp Sipma. ‘It wurdt in drokke gearkomste, dat ik byn de amer fuort oan it stek en lit de ko mar rap in mich fange. Gean mar nei: én in foarum oer it tema fan dizze plechtichheid én de bestjoerswiksel én de jierlikse betinking by de grutte stien, dat wy dogge mar gjin post. Annema, foar ’t lêst skriuwer fan de PLF, wie der oars ek post?
  ‘Sipma, foar ’t lêst ús foarsitter, nee, mar ik ha wol 21 driichbrieven de doar út dien. Ien nei de ANWB, om’t se...’
  ‘Goed Annema, dat dogge wy wol in oare kear. Mannen! As oankommend âld-foarsitter wol ik dizze jierlikse bysûndere gearkomste fan de PLF graach offisjeel iepenje. Draaisma, mei ik jo freegje jo trompet te krijen?’
  ‘Sipma, no noch foarsitter, dat mei.’
  ‘Wolle jo jo trompet krije?’
  ‘Sipma, oankommend âld-foarsitter, ja.’ 
De mannen giene yn in kreaze rige stean. Sipma stie foar harren oer. Hy rjochte syn boarst. De oaren folgen. Sipma draaide him om. De oaren folgen. Hoeden spile Draaisma de earste twa rigels fan it folksliet. Alle mannen fan de PLF bûgden djip foar de grutte stien. It waard eefkes mûsstil. Hoeden spile Draaisma dêrnei de oare seis rigels. Alle mannen kamen wer werom.

  ‘Lytsskalige faksisten,’ sei Sipma plechtich, ‘wolkom by de hillige stien, de stien dêr’t ús oarre  -oarre  -oarre  -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre   -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarre -oarrepakes fjochte hawwe foar it Heitelân, ja, dêr’t nommele feinten de bedragers, dat mislike rottefolk, mei swit en bloed ferdreaun ha.’
  ‘Fryslân Hollân-frij!
  ‘In man in man, in wurd in swurd!’
  ‘It tema fan dit jier is: ’Pisje jo eefkes ergens oars?’. Ek dit jier wie wer in jier fol yntimidaasje en ûnderdrukking troch de bedragers. Dat wat te dwaan? Just mannen, polityk is aksje, dat sis ik altyd mar. Dêrom jou ik no it wurd oan ús romrofte partijfilosoof, Minne Meekma.’
  ‘Danke wol Sipma, o foarsitter.’
Meekma rûn nei de stien, tute it wurd ’dea’ en draaide him om. De rige foar him wie út ien stik.
  ‘Mannen... SA’TJIMWITTEBINIKINFILOSOFYSKTYPE, DATIKHADERDJIPOERNEITOCHT!!!’
  ‘MEEKMA!’
  ‘Ja?’
  ‘Wolle jo net sa raze? Wy hearre jo bêst wol.’
  ‘Pardon. Mannen... sa’t jim witte bin ik in filosofysk type... dat ik ha der djip oer neitocht...’
Hy kuchte djip, sleat syn eagen en ferfolge stadich syn betooch.
  ‘...Dat de sljuchte ierde, sa djipread bleakere troch de striid... dat dy fruchtbere grûn it Fryske folk alles jaan mei... dat wy ûntfange meie de blom fan it nommele sied... útsean mei it hillige bloed... reade molke, offere en ús tabekommen troch de kriich fan de dappere striders... dat it offer fan sokke jonge prachtkerels net foar neat wie, nee, dat hja betocht wurde as HELDEN... dy’t DE SAAK ferdigene hawwe... en dy’t fan ús freegje, ja, dy’t fan ús EASKJE troch te jaan de BAARNENDE FAKKEL fan it FERSET tsjin it smychtenbloed, dat fan de bedragers, mannen fan de PLF, gear by de HILLIGE STIEN, IK FREEGJEJIMYNFREDESNAMMESKANDEAR JOANTUWRDWOLLEJIMDATEKWOLLEJIMDATEKWOLLEJIM DATEK?!?!?!?!?!?!’
  ‘JA!’
  ‘O, DAT IT FOLK FAN DE FRIEZEN HARREN FRIJHEID EN HARREN RIKE KULTUER FERDIGENDJE MEIE MEI DE GRUTSTE  EN HURDSTE SIPELS, LUTSEN ÚT DE FETTE KLAAI, WAAKST UTITSIEDFANDENOMMELESTRIDERSSGSDAEINXTUUEALLOP GSNBFDIOESNBD!!!!!!!!!!SKNOGSDNV!!!!!!!!!!VDSEXANVDSNSVIODSVD!!!!!!SDMV!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!D!!!!!!!!!!!!!ANTWURDZJ...’
  ‘MEEKMAAAAAAAAAA!!!!!’
  ‘Ja?’
  ‘Jo boadskip is dúdlik,’ sei Sipma.
  ‘O.’
  ‘Danke wol foar jo heldere betooch. It past yndie hiel goed by ús jiertema, dat ommers ’Pisje jo eefkes ergens oars?’ is. Dan wol ik no it wurd jaan oan ús partij-ideolooch, Jarich Jaarsma.’
  ‘Tanke wol, Sipma. Myn tank giet út nei jo, foar al dy jierren dat jo foarsitter west ha fan ús partij, dat is de Partij foar Lytsskalich Faksisme, de PLF. Eala, mannen fan de PLF. As ideolooch fan ús partij, ha ik, yn it kader fan it tema, dat ’Pisje jo eefkes ergens oars?’ is, in nij beliedsstik skreaun, mei as pakkende titel: Intifada oan ’e Sudersee – de betinking fan de slach by Warns yn de 21e ieu, wiksel fan perspektyf of trochgean mei de striid? It antwurd is net samar te jaan, mar wis is dat de lytsskalige faksisten trochgean mei harren striid, ek al sil dy swier wêze, hoewol’t dat net wier hoecht te wêzen, want as it moat, smite wy gewoan in pear stiennen nei de bedragers, mar fansels net de grutte stien fan Warns want dy is fierstente swier. Troch Jarich Jaarsma.’
  ‘Lange titel, Jaarsma’,  sei Draaisma.
  ‘Danke wol.’
  ‘Mar Jaarsma, it is dochs ’Iselmar’?’ frege Boersma.
  ‘Boersma... nee. As lytsskalich faksist erken ik de ôfslútdyk net. It is in hollânsktalige wei.’
  ‘Sterk punt Jaarsma!’
  ‘Just,’ sei Annema, ‘dêrom hie ik ek in driichbrief skreaun nei de ANWB, om harr...’
  ‘Wat stiet der yn jo beliedsstik?’ kaam Sipma tuskenyn.
  ‘Sa’t ik sei: ik bin jim partij-ideolooch, dy fan de PLF. As sadanich bin ik oanhinger fan de saneamde Sturm-und-Behang-filosofy. Sis mar fjochtsje foar de hillige saak op ús eigen fertroude, lytsskalige nivo. Dy Herder-jonge en syn kammeraat Nietse, die seine dat allegear. Letter kaam Heidekker der ek by. Allegear yntelluelen, dat sa. Kogito Ego Sûm! dat rôpen se ek allegear.’
  ‘Wy binne ommers ek yntelluelen,’ sei Boersma.
  ‘Yndie, wy binne yntelluelen!’ rôp Meekma.
  ‘De PLF stiet foar demokrasy per strekkende meter,’ ferfolge Jaarsma, ‘dat dit gegeven moat ús liede nei it saneamde ’twingende perspektyf’. Oars sein: it ’ûnreedlike alternatyf’. Konklúzje fan myn arbeid: allinnich boeren mei stimme.’
  ‘En froulju dy’t yn it ferset sitten ha!’
  ‘En boere-arbeiders!’
  ‘Allinnich as se foar der foar fiif oere ôfgeane!’
  ‘En fierstente folle bern ha!’
  ‘En skûtsjesilers dy’t net swimme kinne!’
  ‘En mannen mei fatsoenlike seksuele ferlangens!’
  ‘Ferlangens?’
  ‘Eh... langstmen!’
  ‘En alvestêderiders út de jierren fjirtich dy’t earst noch melke moasten!’
  ‘En minsken dy’t altyd sizze dat wy ús ynlibje moatte yn de wrâld fan it bern!’
  ‘En dan mâl dogge!’
  ‘JA DY!’
  ‘Mannen...! Binne wy it deroer iens dat wy dizze diskusje meinimme nei de folgjende gearkomste?’ frege Sipma. ‘Want ik wit ek noch wol wat kategoryen. Minsken dy’t harren belangeleas ynsette foar in partij, bygelyks. Of skilders dy’t skilderje dêr’t it op stiet.’
  ‘JA!’ rôpen de mannen fan de PLF.
  ‘Wat ja?’
  ‘WY NIMME DIZZE DISKUSJE MEI NEI DE FOLGJENDE GEARKOMSTE!
  ‘Goed, dan gean wy no oer nei it folgjende part. Earst krije wy de bestjoerswiksel. Ahum. Mannen... dit is foar my en Annema in emosjoneel momint. Is ’t net sa Annema?’’
  ‘Ja... hâld it asjebleaft koart Sipma...’
  ‘Yn ’e rige!’
De mannen fan de PLF giene wer kreas yn ’e rige stean.
  ‘Lit de broek sakje! Ien-twa-trije!’
Alle broeken sakken nei ûnderen.
  ‘Fjouwer-fiif!’
De ûnderbroeken folgen.
Gau seach Niksma om him hinne. Sipma rûn by de rige del, gie werom en gie foar de oaren oer stean. Al dy tiid hie er goed sjoen. Hy rjochte syn boarst. De oaren folgen.
De ynspeksje duorre noch wol in minút.
  ‘Mmm,’ sei Sipma. ‘It is wol dúdlik wa’t de grutste hat.’
  ‘Sipma, tsjonge... de toer fan Spannenburch.’
  ‘De baarnende Brandaris...’
  ‘Avero...’
  ‘In boppeslach Sipma!’
  ‘Jo binne alwér keazen ta foarsitter fan de PLF!’
  ‘LANG LEVE SIPMA, US NIJE FOARSITTER!’
De ynspeksje gie troch.
  ‘Annema! It froutsje hat wolris jokte tink?’
  ‘Jo hawwe gjin fiskakte nedich, haha!’
  ‘Tsjongejonge, wat in lytske!’
  ‘Gjin praatsjes mannen. ’Ir. Wouda’, sa neamd it froutsje my. As it gemaal wurket, is se net te hâlden. No jim wer.’
  ‘No, ik soe my deaskamje,’ rôp Meekma.
  ‘Ik ek!’
  ‘Ik it meast!’
  ‘Mannen!’ kaam Sipma tuskenyn. ‘Binne wy it deroer iens dat Annema de nije skriuwer wurdt?’
  ‘No, ik al!’
  ‘Ik ek!’
  ‘Goed, dan wurd it âlde bestjoer Sipma-Annema by dizze opfolge troch it nije bestjoer: Sipma-Annema!’
  ‘HOERA! HOERA! HOERA!’
  ‘Sjong it folksliet!’
En de mannen fan de PLF songen it folksliet en de pielemansen dûnsen ritmysk mei.
  ‘Mei ik jo fan herte lokwinskje as ús nije foarsitter fan de Partij foar Lytsskalich Faksisme, dat is de PLF, Sipma?’ sei Jaarsma. ‘Ik, en safolle leden mei my, binne bliid dat jo ree binne de swiere taak as sterke man fan ús par... ‘
  ‘Lokwinsken nei dizze gearkomste graach. Ahum. Achte leden fan de PLF. As earste died sprekt jo nije foarsitter no in rede út.’
  ‘AHA!’
  ‘Tweintich kij, ien bolle, in man hat rjocht op folle. Ik ha sein.’
De mannen fan de PLF klappen ien kear.
  ‘Dan bringt de PLF no har jierlikse geheime groet oan ús nommele helden fan it doetiidske ferset, dat fan de jierren 1340-1345. Earst de gebrûklike fraach fan jo nije foarsitter. Binne hjir minsken dy’t ’m lofts rjochte ha?’
   It bleau stil by de grutte stien.
  ‘Goed,’ ferfolge Sipma. ‘It is ek mar in formele kwestje. Wy witte ommers allegear hoe’t er wize moat.’
  ‘Bah, as lytsskalige faksisten binne wy oerlevere oan de hearsksucht fan de bedragers,’ rôp Boersma. ‘Annema, as earste died soene jo fuort in driichbrief skriuwe moatte!’
  ‘Wêrhinne?’
  ‘Nei it Ketshûs!’
  ‘Ik doch it!’
  ‘Den Haach, wy ferachtsje jo!’
  ‘Jimme totalitaire smychten, jimme hearsksuchtige farao’s!’
  ‘Wy bepale sels ús rjochting!’
  ‘Soevereiniteit Oer Alles!’
  ‘Just, wy wolle SOA!’
  ‘SOA, SOA, WY WOLLE SOA!’
  ‘Mannen fan de PLF, binne jim der klear foar?’
  ‘WY BINNE DER KLEAR FOAR!’
Sipma gie de kamper yn en iepene it gerdyn foar it grutte achterrút. De fideorekorder stie op ’e tafel. Mei tipex hie er it apparaat bewurke, sadat der net ’play’ stie, mar ’ôfspylje’; net ’forward’, mar ’nei fn’; net ’rewind’, mar ’nei efteren’; net ’recording’, mar ’opnimme’; net ’eject’, mar ’derút’. Hy die de stekker yn it kontakt en drukte op ’as der gjin film yn sit’ (’stand by’). Doe’t er wer bûten ‘kaam, stiene de mannen fan de Partij foar Lytsskalich Faksisme al wat tichter by it achterrút. Sipma stie yn ’e doariepening en rôp.
  ‘Mannen fan de PLF, binne jimme der wier klear foar?’
  ‘JA!’
   Hy drukte op ’ôfspylje’. ’Passion Fruit 4’, sa hiet it. Gau rûn er wer nei de rige dy’t bûten stie – en noch wat fierder nei it rút fan de kamper opskood wie.
De mannen fan de PLF seagen it goed. De froulju wachten net ôf. En de manlju holden ek net fan heal wurk. Alle pielemansen kamen oerein en wiisden rjocht-rjochts nei de grutte stien.
   Niksma hie al hiel lang wachte op dit momint. Al dat lekkere fruit, tocht er, tsjonge. It wiene fansels gjin Fryske dellen, want dat wiene de hytsten, mar dit wie ek al hiel goed.
Sipma draaide him in kwartslach mei lofts.
  ‘Lytsskalige Faksisten: sjong it Douwe Kalma-liet!’
  ‘WY SJONGE IT DOUWE KALMA-LIET!’

Douwe Kalma is ús ljocht
Lavearje en dan foar de wyn
Wy ha faak oan Kalma tocht
As wy bûgden foar ús grutte stien

En stean wy wer rjocht foar ús fruchtbere lân
Dan wol graach omheech ús rjochterhân
Douwe Kalma is ús ljocht
Lavearje en dan foar de wyn!

Sûnder in wurd te sizzen gie Sipma de kamper yn om de ’Passion Fruit 4’ op ’skoft’ te setten. Doe’t er werom wie, gie er wer foar de mannen fan de PLF oer stean. Hy rjochte syn boarst. De oaren folgen. Mar wat earder noch in gripe wie, wie no noch mar in hânskepke.
  ‘Dan harkje wy no nei no it gedicht ’Frisia Germanica’ fan de spitich genôch troch de measte minsken mar net troch ús ferjitten dichter Oebele Drolma,’ ferfolge Sipma. ‘Fennema?’
  Fennema die in stap nei foaren, tute it wurd ’dea’ en draaide him om.
  ‘Dan no it gedicht ’Frisia Germanica’ fan de spitich genôch troch de measte minsken mar net troch ús ferjitten dichter Oebele F. Sytze-Wytze Drolma,’ sei er plechtich. ‘Ahum.’
   Syn hege stim hong boppe de greide.

Frisia Germanica

Wy libje fan de wyn
East, west, súd, noard
Wy libje fan it lân
West, súd, noard, east

Frisia Germanica
Flandria bis Baltica
Agraria Botanica
Germanica Frisia!

Wy libje fan it wetter
Noard, east, súd, west.
Mare Nostrum Nostre optia
Frisia Germanica, Frisia est!

De mannen fan de PLF klappen allegear ien kear. Meekma skriemde.
  ‘Dan no it twadde gedicht. Dit is skreaun troch my. Ik wie fansels fuort ynspirearre troch Drolma. Ik fûn it fuort ek hiel goed passen yn it tema fan dit jier, dat ’Pisje jo eefkes ergens oars?’ is. It hiet ’Rex Frisionum’.

Rex Frisionum

Frisia Rex quo vadis?
Rex est Sex a cum Ex
Frisia Sex – Rolex!
Ergo Nostre credo:
Avanti Frisia Sex cum Durex

De mannen fan de PLF klappen wer ien kear. Fennema rûn werom en gie yn ’e rige stean.
  ‘Draaisma, presintearje it slokje!’ rôp Sipma. ‘Ferjit net: allegear twa slokjes om ús Grut Frysk-Dietsche freonskippen te besegeljen.’
  Draaisma gie nei de stien en tute de ’dea’. Hy draaide him om, naam twa slokjes en joech de flesse oan Meekma. Meekma rûn ek nei de stien, túte ’dea’ en naam ek twa slokjes. De oaren folgen allegear. Niksma joech in bêste tongtút. Sipma joech de lêste tút en naam de lêste slokken. It wiene der trije.
  ‘Wip... eh, Sipma, jo hawwe trije slokjes hân!!’ rôp Boersma.
  ‘As nij foarsitter fan de PLF ha ik rjocht op ien ekstra,’ antwurde Sipma. ‘Dat is tradysje.’
   De rige stie wer ree. Sipma gie de kamper yn en drukte wer op ’ôfspylje’. De  pielemansen brochten wer harren groet. Rjocht-rjochts. Se glommen deroer.
  ‘Sjong it FNP-liet!’
  ‘IT PAST US OM IT FNP-LIET TE SJONGEN!’

Leve de mannen fan de FNP
fan ’e hiephiephiephouzee!

  ‘Sjong it twadde fers!’
  ‘IT PAST US OM IT TWADDE FERS TE SJONGEN!’

Leve de froulju fan de FNP
fan ’e hiephiephiephouzee!

  ‘Sjong it folksliet!
  ‘MARANATHA!
It folksliet davere oer de fjilden, wylst de earms strak neist de lichems sieten, de pielemansen rjocht-rjochts oanholden en ’Passion Fruit 4’ foar it rút fan de drok bestikkere kamper mar ôfspile en ôfspile waard.
  ‘Ah...!’
  Samar hie Niksma wat sein. ’Ah.’ Op de stien dripte it kwakje. ’Leaver dea’ stie der.