Durk van der Veen


DAT KOE IK NET WITTE

Doe’t wy mei ús trijen yn syn Ford Escort nei it jiskelân rieden koe ik net witte dat it letter sa út ’e hân rinne soe. Wy wienen krekt fan hûs riden mei in kofferbak fol lege flessen.
  De flessen, sa’n tûzen yn totaal, foarmen de stille tsjûgen fan in alkoholysk jier. Mei dy tsjûgen soe ik ôfweve en ik soe se weihimmelje, sadat der gjin tsjûgen mear wiene fan dizze minne tiid.
  Ik woe it ferline weihimmelje om sa mar te sizzen. In nij begjin begjinne.
  De Sjileen siet efter it stjoer. It kaam goed út dat er krekt in nije auto kocht hie foar 50 euro.
  It wie noch in goeie auto ek, de Ford Escort. Hy hie de auto oernaam fan in freon fan him, dy’t sels in nijenien kocht hie. It hie mear wei fan in jefte as fan in keap.
  Mar it kaam goed út want no koenen wy de lege flessen fuortbringe nei it jiskelân. Ik hie sels gjin auto en om alle flessen nei de glêsbak te rinnen wie in fiersten te grutte toer.
    Klaas siet op ’e efterbank neist in grutte steapel doazen mei lege flessen. Klaas útfanhûze in skoftsje by my, omdat er net mei syn suster oer wei koe. Syn suster útfanhûze in skoftsje yn it hûs fan de mem fan Klaas. Itselde hûs dêr’t hy ornaris yn wenne. Hy wenne dus noch by mem. Syn mem lei yn dy tiid yn in fersoargingshûs, omdat sy oan de knibbels operearre wie. Omdat er net mei syn suster akkordearre útfanhûze er in wike by my en dat kaam goed út want no koe er meihelpe mei it fuortbringen fan de lege flessen nei it jiskelân.
    Doe’t de Sjileen fan ’e moarn foar de doar stie, leinen Klaas en ik noch op bêd. Net op itselde bêd, fansels. Klaas en ik hienen de jûns dêrfoar noch yn it kafee sitten. Wy hienen krekt ús rûs útslept doe’t de Sjileen foar de doar stie. Net mei in beskaat doel foar eagen wol ’k leauwe.
    Hy kaam gewoan even del. Doe krige ik it idee om it hok mei wol 50 doazen mei lege flessen út te himmeljen. Dat fûnen de Sjileen en Klaas wol in goed idee, dat no wienen wy ûnderweis nei it jiskelân mei in auto fol lege flessen.
    De Sjileen siet efter it stjoer. Klaas siet op ’e efterbank efter him en ik siet op it byridersplak neist de sjauffeur. Efter my in steapel doazen mei lege flessen.
    Op dat stuit hie ik gjin weet fan de barrens dy’t har ôfspylje soenen yn it ferlingde fan dat momint.
    It wie moai waar foar de tiid fan it jier. Ein oktober. It wie suver noch neisimmerwaar. It sintsje skynde en it wie noch frij waarm, dat ik hie it rút neist my iepen draaid en siet mei de earmtakke op de boppekant fan it portier. Wilens hie de Sjileen in kassette mei Russyske muzyk yn de autoradiokassetterekorder treaun. Trojka hier, trojka daar, kijk daar loopt een adelaar. Fan dat wurk, mar dan yn it Russysk. Trojka hier, Trojka daar, basgitaar en klapsigaar.
    Nei in skoft sieten wy mei ús trijen mei te hossen en te huffen. Mei oare wurden, de sfear siet der goed yn. It wie, as wienen de lege flessen fannijs fuld en dizze kear mei wodka.
  Troch de muzyk hinne, siet ik foar mysels út te tinken wat de teksten fan drs. P ek al wer krekt wiene. Sa no en dan skeat my in rigel yn it sin.
    Overal zit paardehaar. Ja je ziet er veel dit jaar. Zachtjes snort de samovar. Met een slavisch handgebaar. Flinkgebouwde weduwnaar. Een liefdadigheidsbazaar. Alle kearen besocht ik op it juste momint, timing is yn dat stik fan saken tige wichtich, in rigel te plak te bringen. De Sjileen en Klaas seagen my dan fernuvere oan. Mar sy fûnen it wol moai dat ik de Russyske musyk opferve mei teksten fan P..
    Hieltyd hurder swypke de muzyk ús op. Hieltyd wylder sloegen wy op autostuollen, dashboard en stjoer. De sjauffeur hufte mei ien hân op it stjoer, wylst er mei de oare hân besocht te stjoeren. Op it lêst makke de Ford Escort in slinger nei de oare kant fan de wei. In tsjinlizzer koe er amperoan ûntwike.
    Wy bedimmen ús wat. Dit gong wat al te rûch. Wy wienen hjir net yn Ruslân. Wy mochten ús wol yn Ruslân wane, mar wy wienen hjir yn Hollân.
    Wy wienen yn Hollân en moasten ús dêrneffens gedrage sei ik tsjin de jonges en Klaas sei:            ‘Ja, spitigernôch al.’
    Klaas hie sels al ris yn Ruslân west en hie dêr in moaie tiid hân. Hy hie yn Ljouwert kunde krigen oan in Russysk frommis, Ludmila, skieden mei twa bern en wie mei har nei Ruslân ferfard. Dêr koe er moai oer fertelle.
    Hy hie dêr wat troch de snie ron mei Boris, de hûn fan Ludmila. Boris wie in enoarm grutte rikel dy’t mei alle oare honnen fjochtsje woe. Klaas hie der hâlden en kearen oan, en hâld it bist yn betwang. Hy sloech it bist gewoan op syn harsens, sei er, oars woe er net harkje.
  Boris tocht, dat er dêr yn ’e hûs de baas wie. Dat hawwe je, as der allinnich mar froulju yn ’e hûs wenje, sei Klaas. As Ludmila ûngesteld wie, gong it bist sa mei syn noas ûnder har rokken. Dat rûke dy bisten. Dy wolle der op.
    Ludmila wie neffens Klaas in baas wiif mei grouwe titen. Har mem, babûsjka, dy’t der ek by yn wenne, hie sa mooglik in noch grouwer jaar. Klaas sei: ‘As dy siet te jirpelskilen mei it boarst heal ta de skelk út, woe ik him der sa wol tusken triuwe.’ Dat neame je op syn Russysk hie ik doe sein, want safolle wist ik noch wol.
    Klaas hie dat fan babûsjka oan Ludmila ferteld en dy fûn dat net normaal; Не нормалЬнЫй, неЧистЫй, антиобщественнЫй of soksawat hie sy sein.
    De seks mei Ludmila hie goed west, neffens Klaas. Alle dagen trije kear en sneins yn de sauna sels yn har kont. Anaalseks yn de sauna.
    Op it lêst wie it him allegearre wat tefolle wurden en wat te drok oan ’e holle. Twa froulju, twa bern en ek noch dy hûn derby. It hie him ek wat tefolle jild koste, want Klaas moast alles betelje. Nei in pear moanne hie er syn nocht en gie er werom nei Nederlân. Mar wol mei goeie oantinkens.
    ‘Spitigernôch wenje wy yn Hollân,’ werhelle Klaas, wylst er ta it rút út nei fiere fierten
   stoareage. Efterôf hat it de tiid fan syn libben west, mar dat koe er doe’t er yn Ruslân siet net op wearde skatte. No al, sa like it. Weemoedich en yn tinzen stoareage Klaas de kant fan it easten op.
    Mei Klaas hie ik al it ien en oar belibbe. Klaas siet efteryn en wie no stil. Hy gong alhiel op yn de sitewaasje en de muzyk;
    De auto, dy’t noflik oer it asfalt slydjage; wy mei ús trijen de wrâld oer mei in fêst doel foar eagen. De wrâld ston stil en wy giselen de wrâld oer, foarút. It wie allegearre like hypnotisearjend, alteast, as men ree wie de noftere realiteit wat ekstra glâns te jaan.
    Klaas wie ornaris net by steat en besjoch de saken mei gâns glâns. Mar no gong er op yn it momint en wie er stil.  Bytiden koe er ôfgryslik stinne en krimmenearje, mar no wie er stil. Dit makke sels op him yndruk. Wy wiene der no, yndie. Ek sûnder wrâld wiene wy der, as yn in romteskip ûnderweis nei fiere stjerren.
    Mei Klaas hie ik al it ien en oar meimakke. Bakken mei ellinde, want hy luts it ûngelok oan, tocht ik wolris, en oer dat ûngelok dat er sels oanluts, sa’t ik tocht, koe er omraak stinne en krimmenearje.
    Ik hie it ien en oar mei him belibbe, mar dat wie noch neat neffens datjinge dat ús aansens te wachtsjen stie, al koe ik op dat stuit noch net witte hoe. Dêr hie ik doe noch gjin weet fan en dat koe ek net want sa fier wie it noch net.
    De Sjileen wie in rûge rider. Faaks kaam dat omdat er út in oar lân kaam. Hy kaam net út Nederlân mar út Sjili en ik wist net hoe’t dat lân der krekt út seach, ik hie der nea west, mar ik tocht dat der in protte sânpaden troch de jungle en soksawat wiene, want it wie krekt as dienen wy mei oan Parys – Dakar.
    Hjir op de sneldyk foel it noch wol wat ta, mar yn ’e stêd ûnder ynfloed fan stopjlochten, bochten en yn ’e mjitte kommend ferkear stonnen je deadseangsten mei him út.
    Hy ferluts gjin spier as er oan ’e ferkearde kant fan in flechtheuvel wat ferkear ynhelle. Dat wie by him allegearre like fansels, wylst ik, as ik dan neist him siet, sa bang as de dea mysels beethâlde oan wat ik mar beethâlde koe. Op de ien of oare wize gong it altyd goed. It ron altyd goed ôf en dat wie foar him tige fansels.
    Dat it net altyd goed ôfrinne soe, wist ik op dat stuit noch net en hy likemin. Ik wist doe noch net dat it in skoft letter net alhiel goed ôfrinne soe.
    Letter haw ik wolris tocht hoe hat it dochs sa komme kinnen. Dit hie sa net moatten, haw ik letter wolris tocht, mar doe op dat stuit, doe’t wy mei ús trijen oer de sneldyk giselen ston ik noch net stil by it lettere ferrin fan de dingen. Wy wienen folslein nayf wat de takomst oanbelange, en fol selsbetrouwen.
    De Sjileen sei ynienen dat dy kassettes fan in pear Russyske dames wienen, dy’t in skoft, in moanne wol ’k leauwe, by him útfanhûzen. Dat hat er lang foar him holden, tocht ik.
    Jûn op jûn moast er – fan wa’t er dat moast,  wist ik op dat stuit net – dy dames nei harrren wurk bringe. Wylst er de dames nei harren wurk brocht, draaiden sy dizze muzyk, sei er. Trojka hier, trojka daar, moeder is de koffie klaar?
    Dat fûnen Klaas en ik tige nijsgjirrich. Wat wiene dat dan foar dames, fregen wy ús ôf.
    ‘Geen hoeren. Dames.’ Sei de Sjileen en hy lake breed.
    Trojka hier, trojka daar, leve onze goede tsaar. 
    Op dat stuit hienen wy gjin weet fan de desastreuse gefolgen, dy’t yn it ferlingde leinen fan dat momint. Doe wie alles noch moai en prachtich. Wy wienen, om sa mar te sizzen, folslein nayf wat de takomst oanbelange.
    Klaas makke in grap: ‘Of bisto yn dyn Ford Escort in escort-service begûn?’ Frege er.
  De Sjileen fûn it net nedich en jou in antwurd. Hy lake allinnich mar. Hy wie tige bliid mei syn dames. Doe noch al.
    Trojka hier, trojka daar, was ik bij mijn moeder maar. Wy riden troch en de takomst wie krekt as it momint sels helder en klear. De earmtakke op it portier en de wyn yn it hier.
  Ik fielde my tige goed mei de mannen by my. Mei ús trijen koenen wy de wrâld oan en wy soenen har feroverje. Op dat stuit koe ik net witte wat krekt de ymplikaasjes wienen fan it feroverjen fan de wrâld. En de Sjileen ek net. En Klaas likemin. МЫ не знаемЪ немного.
  Doe’t wy by it jiskelân oankamen moasten wy earst troch in slachboom. Wy krigen fan in stim dy’t út in peal kaam, tastimming om troch te riden, neidat de stim earst myn postkoade witte woe. Troch in mantsje dat de boel oan it regeljen wie, waarden wy dêrnei ferwiisd nei in kontener, dêr’t wy de lege flessen yn kwyt koenen. It kwytreitsjen fan de lege flessen koste minder muoite as it ynnimmen fan de drank, en levere faaks mear wille op. It wie in fluitsje fan in sint en it ferromme my.
    Fuort mei dy rotsoai tocht ik.
    De Sjileen en Klaas dienen goed harren bêst. Mei in grutte bôge waard de iene nei de oare doaze mei lege flessen wei yn de kontener. Doe moasten wy werom foar in twadde loop. De skuorre wie nammers noch net leech. Op dat stuit hie ik nearne gjin erch yn.
    Ik koe net witte dat der neist de dames ek noch in lid fan de Russyske maffia yn it hûs fan de Sjileen wenne. Dat wie de poaier en beskermer fan de dames. Ik koe likemin witte dat er ek noch in Marokkaanske drugsdealer bêde.
    De Sjileen fertsjinne der oan fansels. Oan it bêdzjen fan dizze asylsikers.
    Op dat stuit fûnen wy de dames tige nijsgjirrich. Wy soenen aansens, as wy klear wienen mei de twadde loop, de dames mei eigen eagen wolris even besjen. Sjen oft it besjen lije koe. De Sjileen hie tasein dat wy yn syn hûs brea-ite soenen om de saak op te nimmen en troch it gat te sjen.
    Nei de twadde loop wie ik tefreden mei myn mannen. De brut wie oan ’e kant. Ien alkoholysk jier weihimmele, as snie foar de sinne.
    De sinne skynde gutich en lake ús ta. Wy soenen no ris by ús Russyske huorren sjen.