PARKSICHT

I PARKSICHT (1999)

Se hiene earst in grut hûs. No hiene se ek in grut hûs, mar it foarige hûs wie grutter, miende er. Miskien fersinde er him. Miskien like it oare hûs allinnich mar grutter, mar wie it eins lytser. It kaam ek om't it in ferdjipping hie en in souder.
  No hiene se in flat. In lúks appartemint. Se hiene in prachtich útsicht op in grien park. En se hoegden ek net mear de treppen op en del. Dat wie moai. Doe't se de lege romten foar it earst beseagen, wie se as in bern sa bliid.
  - Hjir wol ik wenje!
  As wie it harren earste hûs.
  Dat lêste wie net sa. It wie harren seisde hûs yn tsien jier. Oeral dêr't se foar it earst kamen, woe se hinne; oeral dêr't se nei ferhuze wiene, woe se ek wer fuort. Hy hie him faak ôffrege wat it wie.
  En hy hearde dat se de bank tsjin de muorre skode en it lytse tafeltsje derneist sette. De grutte stoel sette se foar it rút.
  Foar dy tsien jier wiene se ek wolris ferhuze. Twa kear mar. Fan it earste, lytse hûs nei it gruttere twadde; fan it gruttere twadde nei it grutste tredde. Twa kear yn hast tritich jier. Se koene it dwaan, se krigen it ommers hieltyd better. De lêste wente hie in grutte tún dêr't se simmerdeis wolris wat sieten. Wolris wat - as hy thúskaam, wie sy faak al fuort. Se hiene it drok hân, jierren oanien.
  Hy stie foar it iepene rút fan it appartemint en seach nei it park ûnder him. Achter him hearde er neat mear - se hie grif de hân ûnder de kinne lein om te ûndersykjen of it sa goed wie. Nee dus. Dêr gong it tafeltsje al nei de grutte stoel.
  Doe't er tsien jier lyn de saak ferkocht hie, kaam er nei de lêste wurkdei werom yn it grutste hûs. Se hie him frege wat er no de hiele dei dwaan soe. By dy wêze, hie er sein. Doe hie se lûdop gichele en him in tút op 'e foarholle jûn.
  Hy wie bliid, mar wifele ek. Wie it no in gewoane tút of wie it in flechtige tút? Nei de twadde ferhuzing yn trije jier wifele er noch mear. Miskien wie it yndie wol in flechtige tút west. Sa fan: dat mienst dochs net wol? Of: oerdriuw net sa! Hy hie har faak frege of it oan him lei. Se negearre earst altyd syn fraach. As er trochfrege, sei se altyd fan net, hoewol't se faak efkes wachte mei antwurdzjen.
  No hearde er dat se de grutte stoel nei de oare kant fan de grutte keamer skode.
  En hy suchte djip. Yn elk nij hûs wie se hast alle dagen dwaande mei de ynrjochting fan de keamer. Meastal mei it lytsguod, dan wer mei de grutte meubels. Hieltyd seach er nei in feroaring wer itselde patroan: it wie noait eksperiminteel, allinnich mar in wer werhelling fan de foarige opstelling, mar dan wat oars. Doe't er der wat fan sein hie, hie se antwurde dat hy yn it hûs altyd dwaan moast wat sy woe.
  Dêr gong it tafeltsje al nei de grutte stoel.
  As se mei fakânsje wiene, gongen se altyd fan hotel nei hotel. Oeral slepten se mar ien nacht. It wie op har fersyk. As it har net befoel, woe se fierder.
  It befoel har noait.
  No stiene de bank en de djippe stoel fierste fier fan inoar ôf, wist er sûnder om te sjen. It like nergens nei. De wenkeamer wie te grut. Dit hûs wie fierste grut foar harren beide. Justerjûn siet er op it balkon en hie er de hiele jûn op har wachte. Doe't se om healwei tolven noch net thús wie, wie er mar op bêd gien.
  Se lei al op bêd. Hy hie har net thúskommen heard.
  - Wêr tinkst oan? hearde er har achter him sizzen.
  Har stim wie skel. Wat te lûd ek, wat nerveus.
  - Neat, sei er sleau.
  - Fynst it hjir net moai?
  - Jawol.
  - Witsto wat it moaie is oan dit hûs?
  - No?
  - It is net sa grut. Krekt as ús earste hûs. Wist noch?
  Hy sei efkes neat.
  - Dit hûs is folle grutter as ús earste hûs. It is ek grutter as ús lêste hûs.
  - Nee!! hearde er har roppen.
  Har stim trille en resonearre yn 'e lege romte. Hy wist net of se no laitsje soe of him noch tasprekke woe.

II Savigny-sur-Aisne (1959)

Se song sêft in net besteand wyske foar har út, boarstele ûnderwilens it hier en seach soms yn 'e smoarge spegel nei him.
  - Dizze keamer is fierste djoer foar ús, hearde er har sizzen.
  Hy bewûndere har ûnbekommere fleurigens, ek al hie se gjin gelyk. Hy bewûndere har fleur om't er har sa tsjinkommen wie. Doe't er har better koe, wie se hieltyd fleuriger wurden. Dat wie moai, fûn er. Lykas dat it moai wie, dat se ûnder it hierboarsteljen soms efkes fia de spegel nei him seach en dan glimlake.
  Sûnder it inoar te fertellen, mienden se allebeide dat de dagen en nachten allemachtich lang wiene.
  Hy lei op it grutte bêd en hie de hannen ûnder de holle lein. Achteleas seach er nei it plafond, dan wer nei de grutte ikehouten doar, dan wer nei it kleurrike skilderij.
  Dan wer nei har.
  - Fynst it sa moaier? Of sa?
  Se hie it hier earst achteroer slein en doe ophege. It duorre ien tel, mear net.
  - Ik fyn it sa moaier. Mar ik fyn dat oare ek moai, sei er.
  En hy suchte djip. Niis hie er sein dat er it iene moai fûn en it oare ek. Hy wie in moaiprater wurden. It joech neat, fûn er.
  - Mmm, sei se. Ik wit it net. Miskien doch ik it dochs sá.
  En se makke in flecht fan it lange hier. Fol omtinken seach se yn 'e spegel nei de drokke earms. En ien tel seach se doe wer nei him.
  Al dy tiid hie er har besjoen. Dat wist se. Se glimke nei him. Hy glimke werom.
  - Wêr gean wy moarn hinne? frege se mei in hege, wat ôfwêzige stim.
  - Moarn gean wy nei hûs.
  - Nei hûs? Mar ik wol ommers net! antwurde se wat laitsjend, wylst se de flecht wer losliet.
  Hy antwurde net, seach nei it brún-wite plafond en fielde de holle ûnder de hannen yn it sêfte kessen lizzen.
  Hy hie noch net murken dat se soms wat senuweftich wêze koe. Se wiene no fiif dagen fuort. Yn 'e auto wiene se nei it suden riden. Se wiene de earste dei bedarre yn in lyts hotel, dêr't se op 'e keamer bôle ieten en sop opwaarmen op in branderke. Bûten skimere it. Hy hie de ruten iepene om de lêste fûgels hearre te kinnen.
  It wie in lange nacht. Doe't se de oare deis wekker waarden, hiene se earst neat sein - beide tochten oan de lange nacht én oan de kommende dei. Se koene mar dreech in kar meitsje.
  - Hast goed slept? hie se him doe frege.
  - Ja.
  - Ik ek.
  Doe wie se fan bêd ôfgien en hie se de kraan rinne litten.
  Se wiene westlik riden. Der wiene griene heuvels, der wiene boeren mei grutte gripen en lûde trekkers. Yn elts doarp dêr't se kamen wiene se nij: se hiene in auto wêrmei se oaren ynhelje koene; se droegen grutte sinnebrillen op 'e noas. As se út 'e auto stapten, wiene se langer as alle oaren.
  Op 'e fjirde dei hie er yn de hearrige keamer fan in ienfâldich pensjon útsteld dy jûn wat te iten yn it doarpke. Doe hie se de ruten iepene, har omdraaid en wat nerveus lake.
  - Do hâldst my net foar it lapke wol?
  - No nee!
  - Ite? Bûten de doar? Wat kost dat wol net? No?
  En fuort begûn se te gicheljen. Dat hie er frjemd fûn.
  - It kostet hjir neat!
  - O nee? It kostet hjir neat?
  Hihihi!
  Fan ferbazing hie er mar meilake.
  Haha...
  Doe kaam se by him stean en seach him lang en swijend oan.
  - Ik haw noch noait út iten west, sei se.
  - Ik twa kear. Mar wat makket it út? Wy binne net faak mei fakânsje. It is hjir ommers net djoer.
  - Safolle jild hawwe wy net.
  It wie apart. Se wiene tiisdeis pas fuortgien. No wie it freed. Dochs like dy tiisdei alwer skoften lyn te wêzen. Hoe lang lyn, dat wist er net mear.
  - It jild moat op, moarn moatte wy wer nei hûs.
  - Ik wol net, sei se sêft.
  - Wolst net út iten?
  - Ik wol net nei hûs.
  - Ik ek net.
  Doe't se iten hiene yn it doarpke en wer yn 'e keamer fan it pensjon wiene, hiene se harren jild teld. Se sieten op it djippe bêd. Bûten wie it noch waarm. Hy seach nei har.
  - Moarn ride we eastlik, hie er sein.
  - Wêrhinne?
  - Dat wit ik noch net.
  En se hiene beide glimke, want de nacht soe noch lang wêze en moarn soe der wér in lange, lange dei komme.
  Sûnder it inoar te fertellen, hiene se de tiid fan harren libben.

Se gie oerein, die it ljochtsje boppe de smoarge spegel út en klaaide har út. Doe't se neist him lizzen kaam, fielde er har kâlde fuotten.
  - Wy hawwe alle tiid, sei se noch. Ek jûn.
  - Ja, sei er.
  Hy fûn it in lange dei. Wannear't er begûn wie, wist er eins net iens mear.
  Doe't se har lichem tsjin sines fielde, fernaam er dat se riboske.
  - Wat is der? flústere er.
  - Neat... antwurde se.