BASKYSKE BRIEVEN 2

Goeie Ika,

Moai dyn ferslach oer de gearkomste fan de feriening fan skriuwers. De nije namme wurdt dus no 'SKRWRSBN'. Allinne mar bylûden. Ja, dan kin elk it mar ynfolje sa't er wol. Typysk Nederlânsk, typysk CDA-achtich ek. It past wol by dat BN. In bylûd foar 't neist.
   Fierder joust my troch dat de literatuerbefoarderer oer twa jier (of letter, want der is noch gjin kontrakt) mei in nije Spegel komt. It is te hoopjen dat it dan in wat minder beskaafd kristlik boek wurdt, dêr't miskyn dan no ek notware poëtyske dwerslizzers yn opnommen wurde. In wat bredere kommisje fan saakkundigen - guon dy't witte wat poëzij is - soe ek net gek wêze, skriuwsto. Ja, bin ik mei dy iens.
   Ik bin bliid datst in moaie middei hân hast dêr yn dat Haersma-hûs. It wurdt trouwens tiid dat se wer ris mei in goeie ledelist komme, want no klopje adressen en telefoannûnmers foar gjin meter. Jo wolle wolris mei in kollega prate, is't net wier?

Do wolst witte oft ik ek achter dy 80 prosint Frânsen stean dy't Chirac stypje, sawol fan rjochts as fan lofts. Ja, folslein. Ik fiel my hjir wat langer wat mear as god yn Frankryk thús. Ast kieze moatst tusken barbarije (cq Amerikaansk patriottisme) en Frânsk patriottisme, dan leit soks frij simpel. Ik sil dy even in moai ferhaal fertelle dat hjir yn de Súd-Ouest stie, in regionaal deiblêd foar de Pyrénées Atlantique lykas de LC foar Fryslân.
   Doe't de striid om Bagdad hast wûn wie hat der hjir op 'e grins fan Frankryk en Spanje in moeting west tusken Aznar, Bush, Blair oan de iene kant en Chirac oan de oare. Aznar hie Bush op Camp David yndruid dat de terroristen yn Baskenlân noch slimmer húshâlden as dy Saddam yn Irak. Hy rekkene op help fan Bush om se út te smoken. Lit ús sizze dat er it each hie op in twadde Guernica dêr't Hitler oefenje mocht fan Franco om de Spaansk-Baskyske republikeinen ôf te slachtsjen.
  Ek dit seach Chirac net sa skerp sitten, want hy hie fermoedens dat dy Yankees ek maklik yn Súd-Frânsk Baskenlân operearje koene. Dus skreau Chirac in brief oan Aznar dat Frankryk it doel hie de hele Pyreneeën ticht te setten as der earst net even praat wurde koe oer de agressive plannen fan Spanje. Sa net dan moasten se de tûzenen frachtweinen mei sitrusfruit foar Noard-Europa sels mar opfrette.
  Op in eilantsje yn de Bidasoa, de rivier dy't de grins foarmet tusken Spanje en Frankryk, hjir yn Hendaye, waard besletten de top te hâlden. Meidat dit eilantsje in histoarysk eilantsje is - Franco en Hitler moeten elkoar dêr oait - en it tagelyk in mienskiplik besit is fan Frankryk en Spanje (elk healjier wikselet it fan flagge), koe dat moai tsjinst dwaan as plak fan moeting. It is like grut as twa fuotbalfjilden, de rivier streamt der oan beide kanten lâns, sadat ek de sjoernalisten alle gelegenheid hiene om yn boatsjes deromhinne te farren en har wurk te dwaan.
  Foardat se oan de eksakt fjouwerkante tafel sitten gean, falle Aznar, Bush en Blair op knibbels. Chirac bliuwt stean en krijt syn mobyltsje. Hy krijt ferbining en praat mei hannen en fuotten. It liket hast teater. De tolken sette net oer, want dy witte ek net krekt wat se der mei moatte. Chirac begjint hin en wer te rinnen en praat mar troch. De oare trije sitte al in moai skoft oan tafel as Chirac der ek wer by komt.
  Bush: 'Hast dyn adfiseur skille?'
  Chirac: 'Nee.'
  Aznar: 'Mei wa hast dan skille? Of is soks geheim?'
  Chirac: 'Geheim, nee, hoe komst derby.'
  Blair: 'No fertel op, as wy hjir iepen prate sille dan hat it gjin doel en skilje immen sûnder ús meiwitten.'
  Chirac: 'Ik ha mei god skille!'
  Bush: 'Tsjonge, hast in direkte lijn?'
  Chirac: 'Hy wie net thús.'
  Aznar: 'Mar do luldest mar troch.'
  Chirac: 'Ik ha mei syn hûshâlder praten.'
  Blair: 'De plakferfanger dus.'
  Chirac: 'Lykas yn de lêste wiken giet de grutte baas te kuierjen, sei er.'
  Bush: 'No moat it net mâler, te kuierjen as wy nota bene op knibbels falle?'
  Chirac: 'Ja, hy fynt dat jo it spul skiede moatte, sa't wy hjir yn Frankryk dogge. Ek al is er dan wyt lykas jimme, hy wol der neat mei te krijen hawwe. Hy hat trouwens in Arabyske freon, fertelde dy hûshâlder.'
  Aznar: 'Ik tink dat wy de echte freonen binne en wol witte wat goed foar dy man is.'
  Blair: 'Mar prate se dêr wol Ingelsk, hoe hiesto kontakt?'
  Chirac: 'Dy plakferfanger prate Frânsk. It binne dêr beskaafde lju.'
  Bush: 'Mei ik dat nûmer fan dy, dan sil ik it ek ris besykje, en as ik gjin ferbining krij dan stjoer ik der wol even wat oars op ta. Mon dieu, te kuierjen as wy op knibbels falle. En ek noch in Arabyske freon! Wa mient dy gek wol wa't er is?'

Do sjochst Ika, Frânsen reagearje op har wize. Njonken de serieuze analyses, en wiidweidige ynformaasje oer de besitters fan oaljebronnen, krijt ek de satire rom baan.

Hjir noch in tip foar dyn SKRWRSBN: ien kear jiers skriuwe de measte stêden en stedjes yn Noard- en Súd-Baskeân in literêre priisfraach út foar poëzij, proaza, essays, ensf.h. De prizen fariearje tusken de 250 en 25000 Euro. Yn twa gemeenten ha se in aparte priisfraach: de opdracht is om in goeie leafdesbrief te skriuwen, modern of antyk. Hjir yn Sare wie de opdracht dit jier in brief te skriuwen sa't oait in pryster yn de 16e ieu in leafdesbrief oan syn god skreau (it is ien fan de âldste Baskyske teksten). De man hat sûndige en freget om genede yn in tige barokke leafdesbrief foar syn hear.
  Hawar, der binne uteraard heel wat mooglikheden. Ik sjoch it al foar my: 11 stêden mei in literêre priisfraach, elk jier. Ynstee fan de eigen nâle te bedjipjen soe it SKRWRSBN de beide echte eagen iepen dwaan moatte.
   Oant safier mar wer. Op 23 april is yn alle Spaanske stêden in stik út de DON QUICHOT foarlêzen, dé Europeeske roman fan Miguel de Cervantes, de roman dy't oer lêzers giet, oer skriuwers en oer de skriuwer sels. Doe al, fjouwer hûndert jier lyn. Oer moderniteit sprutsen!
  De oare kear wat mear oer dit masterwurk.
  Au revoir, oant sjen, agur, hasta la vista, J. Hendaye, 2/5/03